"SÅ ARTIG AT DU SIER SKÅP"

Eg seier skåp, eg seier oss gjer det oss, eg seier uppi fjellom, uppi gardom, uppi bygdom, altså nyttar eg dialekten min, og det er eg stolt over. Men det som undrar meg, er at når eg er saman med framande menneske som ikkje har hørt meg prate tidlegare, kan eg i visse kretsar ane ei viss forbausing når dei hører målet mitt. Det kan vere alt frå forsiktige blunk med augo til lett oppsperra munn idet dei skyt haka litt fram og ser nærare på meg, omtrent som dei undrar seg over kva for eit vesen dei har framfor seg. "Kva er det ho seier? ", ligg det gjerne i blikket, eller: "Snakkar ho dialekt?", det ser ut til at nokre må sjekke ut om dei verkeleg har hørt riktig. Ofte får eg spørsmål om kvar eg er frå, eg svarar da gjerne med kvar dei trur eg har opphavet mitt frå, og får på den måten testa dialektkunnskapane deira. Slik sett kan det å tale dialekt vere ein lett måte å kome i kontakt med andre folk på.

Men eg må innrømme eg ofte har undra meg over kva som eigentleg ligg bak. Spør dei av interesse for dialektar og det norske talespråket, eller har dei førehandsmeiningar som ikkje tener bruken av norske målføre? Når folk legg hovudet bakover og ler lett overberande, samstundes som dei kommenterer dialekten min, blir eg mistenksam. Gjer dei det same med dei som bur i Oslo vest og snakkar slik dei gjer på Frogner og sentrale strok sør for Sinsenkrysset? Eg har aldri tort å spørje, men eg har mine tvil.

Eg er stolt over å ha min dialekt intakt etter å ha budd meir enn tretti år frå heimstaden min. Den gongen eg flytte frå bygda mi for å studere i Oslo midt på 1970-talet, var det på moten å prate dialekt, ikkje at det hadde nokon innverknad på meg, eg hadde nok ikkje skifta ut dialekten min for det. Parolen i Noregs Mållag var: SNAKK DIALEKT, SKRIV NYNORSK. Alle vi som snakka dialekt fekk med oss dette, og det gjorde nok sitt til at vi vart enda meir stolte og medvitne over målføret vårt. Men det rare var at andre vart enda meir opptekne av den måten vi dialektbrukarar (les: vi utanfor Oslo) uttrykte oss på. Som min medstudent i nordisk ein gong svara meg midt i ein seriøs fagdiskusjon: "Så artig at du sier skåp". Kva kunne ligge bak denne utsegna? Var det for å fokusere på talespråket mitt og markere avstand mellom sitt talemål og mitt? Eg hugsar eg likte ikkje å bli stigmatisert som eit merkeleg, vandrande individ med rar språkbruk til offentleg gransking for andre. At det artige med meg skulle vere dialekten og ikkje bodskapen min, gav meg kjensla av ei nedvurdering av dialektar, samstundes som at det eg sa ikkje vart teke på alvor.

Når eg midt i ein samtale får tilbake reaksjonar på måten eg pratar på, i staden for innhaldet, så byrjar eg lure på respekten vedkommande lyttar har for meg som menneske. Er eg bra nok når han eller ho tillet seg å kommentere talespråket mitt? For ligg det ikkje ei stigmatisering og utøving av språkmakt i det å kommentere andre sin språkbruk, i staden for å halde seg til innhaldet? Det ligg makt i denne måten å ta for seg andre sitt språk på. "Mitt språk er bedre enn ditt, men det er jo så artig å høre deg prate", slik set dei merkelapp på dialektbrukaren med si nedlatande haldning uttrykt gjennom humor som har som mål å verke avvæpnande.

Det er greit at andre snakkar dialekt, berre ikkje eg gjer det, ligg gjerne bak. Ei haldning som er med på å gje dialektane omvendt status, at dialekt er noko for bygdeoriginalar, les: alle oss utanfor Oslo. Det same med nynorsk, omgrepet fjøslatin kan vere med på å trekkje ned skriftspråket vårt. Det er greit så lenge vi nynorskbrukarar vitsar med det og ser sjølvironien, andre må også vere med på spøken, men vi likar ikkje at andre røper si undervurdering av vårt skriftspråk og vår dialekt. Skal dei ha moro med andre sitt språk, må intensjonen vere positiv, den negative humoren teiknar seg i nedbrytande haldningar. Og kva er no eigentleg vitsen med å kalle nynorsk for fjøslatin og kommentere at vi med dialekt seier skåp? Kva slags meiningar blir her spreidd om skriftspråk og talemål?

La oss lytte til kvarandre med respekt, same kvar vi er frå, oppmuntre kvarandre til å vere den vi er, dialekten er identiteten vår, han har med røttene våre å gjere. Difor seier eg skåp, brukar det personlege pronomenet oss i første person fleirtal, og dativ fleirtal av substantiv etter visse preposisjonar. Heilt seriøst har "eg ti me' det gamle skåpet frå heme, som oss hadde i stugua vår i ælle år, de' er slekt døm hadde uppi bygdom i gamle dåggå".

Bildecollage

Fikk dette tipset på bloggen til Moldeklev om et enkelt program til å lage collage over egne bilder, inspirerende og gøy. Kan laste ned programmet fra her, det er bare å sette i gang, selvinstruerende. Jeg prøvde meg fram med Marco som forsøkskatt, selvfølgelig;-)

Vinter i Anes dokkestue

Dokkestua i hagen er nesten nedsnødd, døra lar seg ikke åpne på grunn av all snøen. Vi gleder oss over snø og vinter, skiturer og aking, men lengter til vår og sommer, når tiden kommer for at vi kan åpne døra på dokkestua og gå inn i det lille huset med så mange hemmeligheter.

Beinvegen

Han går frå mi dør til di dør, beinvegen vår. Vi har trakka han godt, sommar som vinter, den vesle stubben. Det er berre vi to, og katten min, som brukar han, andre veit ikkje om han. Om vinteren må vi måke snø og passe på han er open. Det bles så fort att viss han ikkje blir brukt ofte, vi må gå han jamt for å halde han ved lag. På sommaren er det lettare, da er han meir farbar, men må like fullt pleiast. Blir han ikkje brukt, gror han att, og vi kan gløyme han er der.

Nett som vennskapen vår må beinvegen stellast og haldast ved like. Vi må gå han jamleg for at han skal vere der for oss, vi må trø og setje spor, da er det også lettare å bruke han. Vi finn han att fortare når han blir trødd hyppig, slik er beinvegen vår med på å halde kontakten mellom mitt hus og ditt hus.

På vegen bort til kvarandre, midt mellom mi dør og di dør, trør vi varleg forbi fuglehuset, også eit liv som må pleiast og stellast, elles finn fuglane andre dei heller vil vere hos. Varsamt listar vi oss forbi, på beinvegen vår.

Han er ikkje så lang, den vesle smetten, men lang nok til at vi må gå han for å kome til kvarandre. Det tette bandet mellom husa våre, frå mi dør til di dør, den synlege kontakten mellom deg og meg, den nære vennskapen vår. Han er der for oss, beinvegen vår.

Arbeidskatt

Marco midt i sentrum for kveldens arbeid; katt i arbeid:-)

Pus og eg

Det er kaldt ute. Gradestokken viser ein utetemperatur på -13,9. Men det er pent, Drammen by speglar seg i sol, og på trea ligg tung, kvit snø. Eg pratar med katten min på kjøkkenet, treng ikkje fortelje han at det er kaldt ute, det har han merka for lenge sia. Han var slett ikkje villig til å gå ut i dag tidleg, men da han viste teikn til hyperaktivitet ved å krafse på ein av stolryggane, gav eg han eit lite vennleg puff bak med orda: "Ta deg ein tur ut no, så får du rive av deg litt". Det gjekk ikkje mange minutta før han igjen stod på døra og jamra seg høgt, ville inn att i varmen til matmor, mjølkeskvetten og utsiktsposten frå kjøkkenglaset.

Eg pratar med katten min, fortel han at om ikkje lenge snur det, og vi får det varmare i landet. Da kan vi igjen sitje ute på terrassen, nyte sola og høre på fuglekvitteret i trea. Vi har fleire tre i nærleiken av huset vårt, og med tre følgjer eit naturleg fugleliv. Eg har fortalt katten min at han skal la fuglane vere i fred, men han hører ikkje på meg, berre ser på meg og gjer som han vil. "Nett som fuglane lever sitt naturlege liv med song og kvitring, lever eg mitt naturlege liv med jakt og slåssing", er det som han svarar meg på tiltale. Eg ser attende på han og gir han eit godt klapp bak øyra og får smale augo og malande lydar attende. Dette er lykka i livet, tenkjer eg, pus og eg.

Kollegablogging

Noen ganger opplever man at livet ikke blir akkurat slik man har tenkt seg, noe jeg har fått erfare den siste tiden. Etter min lille stans, som jeg liker å kalle den (det blir litt mindre dramatisk da, og retorikk har mye å si for hvordan man opplever en situasjon), må jeg prøve å holde meg oppdatert og online, selv om jeg er hjemme, må ta det litt med ro og arbeide hardt med å bli frisk. Da er det godt å ha bloggen min, Facebook og Twitter. Her er jeg på nettet med Marita, Ingunn, Leif, Margreta, June, Arne Olav og mange flere.

Ute i arbeidslivet går det fort framover, det merkes særlig når man ikke er en del av det. Jeg nekter å bli holdt utenfor, jeg vil være med, holde meg oppdatert og komme tilbake med kunnskapen intakt. Dette blir lettere når lærerrommet er utvidet og ikke bundet av å måtte befinne seg fysisk innenfor den enkelte skoles arbeidsrom og dertil tilhørende kollegaer. Det er viktig at vi lærerne har kollegaer ute på nettet, der det utveksles erfaringer, oppgaver og IKT-løsninger. Dette blir mulig ved at lærerne kaster seg ut i blogging, twitring og bruk av web 2-verktøyet i en felles læringsarena der deling er hensikten. Kunnskapsminister Bård Vegar Solhjell understreker hvor viktig dette er i Skulebloggar 2 og henviser konkret til antikonferansen om norskfagets videre utvikling på Gardermoen med disse deltakerne.

Som min gode nettkollega June skriver i sin blogg: "Ved å danne seg nettverk og grupper i cyber space får de tilgang til et personalrom med uante muligheter." Jeg nikker, er enig og siterer igjen June, jeg vet nemlig hvor viktig det er å følge hennes råd: "Mitt råd er derfor: lærere, kom dere ut på nett, treff andre kollegaer der ute. Dere har alt å vinne. Og slipp elevene til i virtuelle læringsnettverk." Hadde ikke jeg fulgt dette rådet til June før hun kom med det og satte ord på det på nettet, hadde jeg ikke klart å holde meg så oppdatert innen IKT i skolen som jeg har gjort fram til nå. Jeg sender en stor takk til mine gode nettkollegaer; Marita Aksnes, Leif Harboe, June Breivik, Ingunn Kjøl Wiig, Margreta Tveisme, Arne Olav Nygard, Eirik Newth, Albertine Aaberge, Jeanette Tranberg og alle dere andre som blogger og er på Twitter, alle dere som kommenterer og kommer med gode råd og lar meg være en del av deres nettfellesskap, selv om jeg ikke er fysisk i klasserommet for øyeblikket. For meg betyr dette uendelig mye, ja alt, dette er et kollegialt samhold med felles deling av ressurser. La oss utvide bloggverdenen og bli flere til felles nytte for hverandre.